گفتار سوم قرحه‌ها فصل اوّل قرحه به‌طور عام - قرحه چيست ؟ - اگر زخم چركين باشد ، خراج بتركد يا جوش پوست چرك داشته باشد و خلاصهء كلام هرگاه در گوشت گسستگى رخ دهد و دوام يابد و آن گسستگى چرك كند قرحه ناميده مىشود . - قرحه يا چرك كردن زخم و جوش و غيره سببش چيست ؟ - سببهاى مختلف دارد كه از قرار زيرند : 1 - گوهر غذايى كه به زخم و غيره مىرسد در آنجا فاسد مىشود ؛ اين فاسد شدن از چيست ؟ الف - اندام ناتوان است و به سبب ناتوانى مواد ريختنى اندامان همسايه‌اش كه بدان مىرسند ياراى نپذيرفتن و دفع كردن آنها را ندارد . ب - ممكن است از اثر داروهاى مرهمى اندام سست شده باشد و رطوبت و چربى به اندام چسبيده باشد . اگر چرك زخم كم‌مايه باشد آن را صديد ( چرك خونالود - خونابهء چرك‌آلوده ) گويند . اگر چرك پرمايه باشد آن را وسخ گويند . وسخ عبارت از چركى است منعقد شده و بىحركت و سفيدرنگ يا مايل به سياه و يا به رنگ ته‌نشين شراب است . آنچه را كه صديد ناميده‌اند و گفتيم چرك كم‌مايه است ، از خلط رقيق و كم‌مايه و قسمت آبكى آن يا قسمت گرم‌مزاج كم‌مايهء خلط پيدا مىشود . آنچه را كه وسخ گويند ، از خلط غليظ و قسمت پرمايه و غليظ خلط به‌وجود مىآيد . چرك كم‌مايه كه صديد نام دارد ، بايد وسيلهء داروى خشكاننده علاج شود . چرك غليظ وسخ نام علاجش با داروهاى زداينده است . قرحه يا پيدا است و ديده مىشود ، يا پنهان است و در ژرفا قرار دارد . قرحه‌اى كه در ژرفا است و در رويهء بدن نيست ، يا گوشت سخت و سفت پيرامونش را گرفته است . اگر گوشت